Header

Zweethand
Foto van een natte zweet hand: bij hyperhydrosis palmaris is de hoornlaag van de huid door het vermeerderde zweten vaak sterk bevochtigd.

Zweethand YouTube
Video van Sascha Ballweg op youtube.com: mannelijke zweethanden, het zweet druppeld van zijn vingers op een vloeipapier.

Zweethanden - Hyperhidrosis palmaris

Als zweethand, of medisch hyperhidrosis palmaris wordt de overmatige productie van zweet in de handen aangeduid. Dit beperkt zich meestal op de binnenkant van de handpalmen en is vaak met een hoge psychosociale druk tot en met beperkingen in de beroeps- of partnerkeuze verbonden.

Personen, die onder sterk zwetende handen lijden, trekken zich niet zelden terug uit het alledaagse leven, om de als persoonlijke belasting opgevatte situaties, zoals bijvoorbeeld iemand de hand geven (met deels druppelend natte hand) om te gaan.

Vergeleken met andere vormen van sterk zweten geld het overmatig zweten aan de handen als een van de psychisch meest belastende vormen van hyperhidrose, omdat het behandelen van zwetende handpalmen in vergelijk moeilijk te behandelen is en in het alledaagse leven op basis van niet aanwezige omhulling slecht verborgen kan worden tegenover contactpersonen (uitzondering: handschoenen in de winter).

Hyperhidrose aan de hand

Zweethanden op zich zijn niet automatisch een teken van gebrekkig zelfbewustzijn, sterke nervositeit of angst, kunnen echter door deze situaties veroorzaakt of versterkt worden. Vaak raken betrokkenen daarom in een regelrechte vicieuze cirkel van zweten, angst voor het zweten en daaruit veroorzaakt zweten.

Oorzaak

Extreem zweten aan de handen treedt, zoals de ziekte hyperhidrose op zich, meestal pas tijdens de puberteit op. Zo geven in een representatieve enquête onder meer als 3000 geënquêteerde personen immers 46,6% aan, dat de hyperhidrose pas in de puberteit is uitgebroken. [1]

Anatomische en fysiologische basis

De voetzolen en de handpalmen zijn met bijzonder veel ecriene zweetklieren bezaaid, gemiddeld genomen ongeveer 500 per cm².[2] Deze zijn niet voor de thermoregulatie bedoeld, echter voor een betere houvast. Dit wordt ook daardoor aangetoond, dat de desbetreffende zweetproductie van de handen en voeten niet door het thermoregulatorisch centrum, echter door een eigen centrum in het centrale zenuwstelsel via het sympathische deel van het vegetatieve zenuwstelsel gestuurd wordt. Het zweten van de handen en voeten (palmoplantar) wordt door sympathische zenuwvezels gestuurd en treedt tijdens het slapen niet op.

Hyperfunctie van de zweetklieren

Een hyperfunctie van het vegetatieve zenuwstelsel en een bovennormale grootte van de zweetklieren worden als oorzaak voor een vermeerde zweetafscheiding gezien, die door verdere factoren nog eens versterkend beïnvloed kunnen worden. Het vermeerde zweten via de gehele huid wordt als algemene hyperhidrose betiteld. Een gelokaliseerde hyperfunctie (focale vorm) komt meestal in het gebied van de okselholte (axillen) voor, met de benaming hyperhidrose axillaris of aan de handen (hyperhidrosis palmaris) en ook bij de voeten (hyperhidrosis plantaris).

Bij zweethanden is de hoornlaag van de huid door het vermeerderde zweten vaak sterk bevochtigd, wat bij een voorbijgaande vermindering van het zweten op een normaal niveau (b.v. 's nachts) vaak tot het uitdrogen van de huid leidt. In een droge toestand lijken de handpalmen vaak gekloofd en kan de huid tot blaarvorming tenderen.

Diagnose

Een hyperfunctie van de zweetklieren aan de handen kan door het aanbrengen van een jodiumtinctuur en na het drogen aansluitend poederen met aardappelzetmeel worden gemeten. Aangezien het vrijkomende zweet de gekleurde en gepoederde vlakte door blauwkleuring duidelijk verandert, kan uit de intensiteit van deze verkleuring ook de individuele expressie van de zweethanden herkenbaar worden. Deze test is ook geschikt voor het controleren van de voortgang gedurende een therapie. [2]

Huidstatus

Naast een verhoogde bacteriële kolonisatie komt het ook vaak tot een zichtbare verontreiniging van de handpalmen. Hierbij reageren natte handen dergelijk effectief als een vochtig poetsdoekje op de opname van verontreiniging in de omgeving zoals stof, vezels en andere kleine stoffen. Bijzonder duidelijk is dit effect, als een persoon die onder zweethanden lijdt, zijn handen in b.v. fijn zand drukt; Het resultaat van deze test zal optisch een effect laten zien zoals bij een panade, waarbij op grond van de hoge adhesie van het met zweet doornatte zand nauwelijks nog wat van de handen te herkennen zal zijn.

Medische therapie

Een deskundige medische therapie wordt normaal gesproken naar behoefte in de volgende volgorde uitgevoerd:

» Aluminiumchloride-therapie (zie hyperhidrosis)
» Leidingwater iontophorese (zie iontophorese)
» Injectie van botulinum toxine (Botox) in de huid van de onderkant van de voet (intradermaal) onder lichte narcose in afstanden van ongeveer zes maanden
» CT-ondersteunde lumbale sympathicolyse
» Sympathectomie [3]

In bijzonder zware gevallen komt hier als ultima ratio de chirurgische myotomie van de desbetreffende zenuw ter sprake. Deze ingreep wordt echter op grond van het risico op seksuele disfunctie alsook erectiestoornissen slechts nog zelden uitgevoerd.

Let op: In een aantal gevallen kan er bij overmatige transpiratie sprake zijn van een onderliggend probleem zoals overgewicht, menopauze, tuberculose, diabetes of een overmatige werking van de schildklier. Het is daarom van belang een arts te raadplegen om deze oorzaken uit te sluiten, alvorens te starten met de behandeling.

Bronvermelding:
[1] http://www.hyperhidrosehilfe.de/joomla/component/option,com_poll/task,results/id,15/Itemid,72/
(Opiniepeiling "Seit wann Schwitzen Sie stark?" Duitsland, 09.12.2008)

[2] http://www.rbb-online.de/_/fernsehen/magazine/beitrag_jsp/key=rbb_beitrag_5945764.html
(a b E. Brettschneider: Botulinumtoxin gegen Schweissfuesse: QUIVIVE vom 30.05.2007, Duitsland)

[3] http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/6706577?dopt=AbstractPlus
(E. Holze: Therapy of hyperhidrosis, Duitsland 1984; 35(1), S. 7-15)